อัตตาหิอัตโนนาโถ
อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ
เรียบเรียงจากพระธรรมเทศนาพระราชภาวนาวิสุทธิ์ เมื่อวันอาทิตย์ที่ ๑ เดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๓
วันนี้เรามาประชุมพร้อมกันเพื่อแสวงหาหนทางไปสู่อายตนนิพพาน เพื่อแสวงหาพระรัตนตรัย ซึ่งเป็นที่พึ่งที่ระลึกที่อยู่ภายในตัวของเรา นอกเหนือจากพระรัตนตรัยภายนอก คือ พุทธปฏิมากร พระธรรมคำสอน และพระสงฆ์ ก็ยังมีพระรัตนตรัยภายในที่อยู่ในกลางกายของเราทุกๆ คน ได้แก่พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ และสังฆรัตนะ ๓ อย่างนี้ เป็นที่พึ่งที่ระลึกอันสูงสุดของพวกเราทั้งหลาย สิ่งอื่นที่จะเป็นที่พึ่งที่ระลึกยิ่งกว่านี้ไม่มีอีกแล้ว
เราจะต้องตั้งใจปฏิบัติให้เข้าถึงรัตนะทั้ง ๓ นี้ให้ได้ ด้วยตัวของเราดังพุทธภาษิตที่ว่า อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ โดยเอาตัวของเรานี่แหละเป็นที่พึ่ง อาศัยกายนี้ประกอบความเพียร ทำใจให้หยุดให้นิ่ง ให้ถูกส่วน ถ้าหยุดได้เดี๋ยวนี้ก็เข้าถึงได้เดี๋ยวนี้
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า
เธอทั้งหลายจงมีตนเป็นที่พึ่ง มีตนเป็นสรณะ อย่ามีสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย
จงเป็นผู้มีธรรมเป็นที่พึ่ง มีธรรมเป็นสรณะ อย่ามีสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย
ที่พระองค์ตรัสอย่างนี้ก็เพราะว่า ตัวของเรานี่แหละที่จะเป็นที่พึ่งให้กับตัวเองได้ดีที่สุด คือท่านแนะนำให้เอากายนี้ฝึกฝนปฏิบัติให้เข้าถึงธรรมะภายในให้ได้ จะได้ยึดเอาธรรมะเป็นที่พึ่ง เพราะสิ่งอื่นไม่ใช่ที่พึ่ง ยังพึ่งได้ไม่สมบูรณ์ ให้เอาธรรมะที่เราได้เข้าถึงนี่แหละ เป็นที่พึ่งที่ระลึก เป็นสรณะ อย่าเอาอย่างอื่นเป็นสรณะ เนื่องจากชีวิตของเราเป็นทุกข์ มีทั้งทุกข์ประจำแล้วก็ทุกข์ที่จรมา เมื่อชีวิตมีทุกข์ก็จำเป็นต้องมีที่พึ่ง และที่พึ่งนั้นต้องสามารถพึ่งได้ทุกหนทุกแห่ง พึ่งได้ตลอดเวลา ให้ความอบอุ่น ความปลอดภัยในชีวิตได้ ทั้งภัยในสังสารวัฏ ภัยในอบายภูมิ ช่วยได้หมด ธรรมะที่เราได้เข้าถึงนั่นแหละจึงจะเป็นที่พึ่งได้อย่างแท้จริง
พุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆรัตนะ ๓ อย่างนี้อยู่ในตัวของเรา มีมาตั้งแต่ดั้งเดิม เมื่อเข้าถึงได้แล้วเราก็จะมีความสุข มีความบริสุทธิ์ มีความรู้แจ้ง เราจะรู้เรื่องราวของชีวิต แล้วก็รู้หนทางที่จะไปถึงที่หมายได้โดยปลอดภัย
พุทธรัตนะ คือ พระธรรมกายที่ใสเป็นแก้ว ถ้าเราเข้าถึงด้วยตัวเอง เราก็จะเห็นท่านได้ชัดใสแจ่มชัดเจนทีเดียว ลักษณะก็คล้ายๆ พุทธปฏิมากร เกตุดอกบัวตูม ใสเกินใส ใสเป็นเพชร สวยเกินสวย งามไม่มีที่ติ ประกอบไปด้วยลักษณะมหาบุรุษครบถ้วนทุกประการ นั่งขัดสมาธิเจริญภาวนา หันหน้าออกไปทางเดียวกับตัวของเรา เห็นท่านแล้วเราจะรู้สึกอบอุ่นใจ รู้สึกปลอดภัยทีเดียว ทุกข์ทั้งหลายก็ดับไปเมื่อเข้าถึงพุทธรัตนะ จนกระทั่งเราลืมความทุกข์ทั้งหลายไปเลย นึกไม่ออกว่าเมื่อสักครู่นี้ เรามีความทุกข์ได้อย่างไร เพราะพระรัตนตรัยนั่นล่ะเป็นแหล่งกำเนิดแห่งความสุขทั้งปวง
ธรรมรัตนะ คือ ดวงธรรมใสๆ ที่อยู่ในกลางกายของพุทธรัตนะ เป็นที่รวมพระธรรมคำสอน ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์ ความรู้ทั้งหมดในทางพระพุทธศาสนาก็กลั่นออกมาจากกลางธรรมรัตนะนี่แหละ
สังฆรัตนะ คือ ธรรมกายละเอียดที่ซ้อนอยู่ในกลางดวงธรรม รักษาธรรมรัตนะเอาไว้
รัตนะทั้ง ๓ นี้เป็นที่พึ่งที่ระลึกอย่างแท้จริงของเราและของชาวโลกทั้งหลาย ถ้าเห็นได้อย่างนี้ก็เรียกว่า เห็นธรรม เข้าถึงได้อย่างนี้ก็เรียกว่า ถึงไตรสรณาคมน์ คือใจแล่นเข้าไปถึงสรณะทั้ง ๓ ภายใน ไปเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับท่าน จะเข้าถึงท่านได้ใจก็ต้องหยุด ต้องนิ่ง ดังนั้น หยุดนิ่งจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้เข้าถึงรัตนะทั้ง ๓ ได้ เราต้องหมั่นฝึกฝนใจให้หยุดนิ่งให้ได้ เอาตัวของเรา เอากายของเรานี่แหละเป็นที่ฝึกฝนอบรมจิต เป็นทางผ่านของใจให้เข้าถึงพระรัตนตรัยภายใน นี่เป็นสิ่งสำคัญสำหรับชีวิตเราทีเดียว
ถ้าหาก ไม่มีพระพุทธเจ้ามาบังเกิดขึ้น ไม่มีหลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ มารื้อฟื้นคำสอนขึ้นมาใหม่ ไม่มีคุณยายอาจารย์อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูงของเรามาสืบทอดสั่งสอนกันต่อๆ มาแล้ว เราก็คงไม่รู้ว่าในตัวของเรามีพระรัตนตรัย ไม่รู้วิธีการที่จะเข้าถึงพระรัตนตรัย เราก็ยากที่จะพบสรณะที่แท้จริงไปจนตลอดชีวิต ก็จะมีชีวิตสะเปะสะปะกันไปวัน ๆ วิ่งวุ่นไปตามความทะยานอยาก ยินดียินร้ายกันเรื่อยไป เดี๋ยวมีสุขเดี๋ยวมีทุกข์ ใจไม่คงที่ มีขึ้นมีลงตลอดเวลา
แต่ผู้รู้ทั้งหลายท่านจะสอนตรงกันหมด คือ สอนให้หยุดจากความอยากทั้งปวง หยุด ตรงกับคำว่า นิโรธ ซึ่ง แปลว่า หยุด ก็คือเอาใจนั่นหยุดลงไปตรงศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ เอากายหรือเอาตัวของเรานี่แหละเป็นฐานที่ตั้งสำหรับหยุดใจ หยุดจากทุกสิ่ง หยุดแม้กระทั่งความคิด หยุดอยู่ภายใน ให้ใจกลับมาอยู่กับเนื้อกับตัวของเรา กลับมาอยู่ในฐานที่ตั้งดั้งเดิมของใจคือศูนย์กลางกายฐานที่ ๗ เพราะตำแหน่งนี้เป็นที่บังเกิดขึ้นของรัตนะทั้ง ๓ ที่เป็นนิจจัง เป็นสุขัง เป็นอัตตา คงที่ไม่เปลี่ยนแปลง เป็นแหล่งกำเนิดแห่งความสุขล้วนๆ ไม่มีทุกข์เจือเลยแม้แต่นิดเดียว แล้วก็เป็นตัวตนที่แท้จริงของเรา
เพราะฉะนั้นเราต้องพยายามทำใจหยุดนิ่งให้ได้ ตั้งใจประพฤติปฏิบัติธรรมกันให้เต็มที่ เพื่อจะได้เข้าถึงพระรัตนตรัย อันเป็นที่พึ่งที่ระลึกที่แท้จริงอยู่ภายในตัวของเราทุกคน