ทาน

บุญกุศลของบุคคลนั้นย่อมแตกต่างกันไป หาเหมือนกันไม่ สุดแต่บุญทานที่ตนกระทําไว้ในอดีตชาติ และท่านได้จัดหลักแห่งทานไว้คือ ในพระสูตร ๑๐ ในพระวินัย ๔ ในพระปรมัตถ์ ๖ ทานในพระสูตร ๑๐ คือ อณฺณํ ให้ข้าว ปานํ ให้น้้า วตฺถํ ให้ผ้าผ่อนท่อนสะไบ ยานํ ให้อุปกรณ์แก่การไปมา มาลา ให้ระเบียบดอกไม้ คนฺธํ ให้ของหอม วิเลปนํ ให้เครื่องลูบไล้ ละลายทากระแจะจันทน์ ธารณํ ให้เครื่องประดับทัดทรงตบแต่ง เสยฺยา ว สตฺถํ ให้อาสนะที่นั่งที่นอนที่พักพิงอาศัย ปทีเปยฺย ตามประทีปไว้ในที่มืด ๑๐ ประการนี้ เรียกว่าทานในพระสูตรเป็นบุญเป็นกุศลดังกล่าวแล้วทุกประการ ทานในพระวินัย ๔ คือ ให้จีวรเครื่องสําหรับนุ่งห่มแก่พระภิกษุสามเณรประการหนึ่ง ถวายอาหารบิณฑบาต แด่พระภิกษุสามเณรประการหนึ่ง ถวายเสนาสนะสําหรับพักอาศัยแก่พระภิกษุสามเณรประการหนึ่ง และถวายคิลานเภสัช ยารักษาไข้แก่พระภิกษุสามเณรอีกประการหนึ่ง ท่านเจ้าภาพได้ถวายอาหาร บิณฑบาตครั้งนี้ก็ได้ชื่อว่า เป็นทานในพระวินัย ทานในพระปรมัตถ์ ๖ คือ มีการอายตนะ ๖ คือ ยินดีในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ ถอนความยินดีในอารมณ์เหล่านี้ออกเสียได้ สละความยินดีในอารมณ์เหล่านี้เสียได้ ก่อนเราเกิดมา เขายินดีกันอยู่อย่างนี้ ในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ กําลังที่เราเกิดมาก็ยินดีในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ เหล่านี้ ครั้นเราจะตาย เขาก็ยินดีในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ อย่างนี้เหมือนกัน ความยินดีเหล่านี้หากถอนอารมณ์ออกเสียได้ ไม่ให้เสียดแทงเราได้ พิจารณาว่านี้เป็นอารมณ์ของชาวโลก ไม่ใช่อารมณ์ของธรรม ปล่อยอารมณ์เหล่านั้นเสีย ไม่ยึดมั่นถือมั่น ไม่ให้เข้าไปเสียดแทงใจ ทําใจให้หยุด ให้นิ่ง นี่เขาเรียกว่า ให้ธรรมารมณ์เป็นทาน ย่อมมีกุศลใหญ่ เป็นทางไปแห่งพระนิพพานโดยแท้ และเป็นทานอันยิ่งใหญ่ทางปรมัตถ์ จากพระธรรมเทศนาเรื่อง “ภัตตานุโมทนากถา” ๙ พฤษภาคม ๒๔๙๗