ลำดับที่ 4 วิธีเดินสมาบัติในกสิณเพื่อตรวจดูภพต่าง ๆ

ลำดับที่ ๔ วิธีเดินสมาบัติในกสิณเพื่อตรวจดูภพต่าง ๆ ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายมนุษย์เป็นสมาบัติที่ตั้ง ของธรรมคือศูนย์กลางกายนั้นเป็นกสิณ กสิณมี ๑๐ คือ ดิน ๑ น้ำ ๑ ไฟ ๑ ลม ๑ สีเขียว ๑ ลีเหลือง ๑ สีแดง ๑ สีขาว ๑ แสงสว่าง ๑ และอากาศว่าง ๑ กสิณเหล่านี้มีลักษณะกลมใส รอบตัว เวลาจะเดินสมาบัติในกสิณเหล่านี้ก็ต้องซ้อนดวงกสิณ ให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ตั้งแต่ดวงแรกคือดิน น้ำซ้อนอยู่ในดิน ไฟซ้อนอยู่ในน้ำ ลมอยู่ในไฟ สีเขียวอยู่ในลม สีเหลืองอยู่ในสีเขียว สีแดงอยู่ในสีเหลือง สีขาวอยู่ในสีแดง แสงสว่างอยู่ในสีขาว อากาศว่างอยู่ในแสงสว่าง ซ้อนกันเช่นนี้แล้ว จึงเดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพมนุษย์ให้เห็นตลอด วิธีเดินสมาบัติต้องใช้กายธรรมเดิน ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายอสุรกายเป็นสมาบัติที่ ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพอสุรกายให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายเปรตเป็นสมาบัติที่ตัง ของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพเปรตให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายสัตว์เดียรัจฉานเป็น สมาบัติที่ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดู ภพสัตว์เดียรัจฉานให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายสัตว์นรกเป็นสมาบัติที่ ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูสัตว์นรกให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นสัตว์โลกันต์เป็นสมาบัติที่ ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูสัตว์โลกันต์ ให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายทิพย์เป็นสมาบัติที่ตั้ง ของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพทิพย์ให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายรูปพรหมเป็นสมาบัติที่ ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพรูปพรหม ให้เห็นตลอด ประกอบธรรมที่ทำให้เป็นกายอรูปพรหมเป็นสมาบัติ ที่ตั้งของธรรมเป็นกสิณ เดินสมาบัติในกสิณ ตรวจดูภพอรูปพรหมให้เห็นตลอด ใช้กายธรรมเป็นผู้เดินสมาบัติตรวจดูให้รู้ตลอด ไต่ถามและดูให้รู้ว่า เป็นอยู่กันอย่างไร มีอะไรเป็นอาหาร มีอายุนานเท่าไร ดังนี้เป็นต้น