คู่มือสมภาร

คู่มือสมภาร พระธรรมเทศนาย่อ ของ พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) หลวงพ่อวัดปากน้ำ ผู้ค้นพบวิชชาธรรมกาย เรียบเรียงโดย น.ส.ฉลวย สมบัติสุข ขอกราบขอบพระคุณ พระมหาเถรานุเถระ เจ้าคณะพระสังฆาธิการทุกรูป ที่ได้มาร่วมเป็นเกียรติ และเป็นเนื่อนาบุญ ในพิธีจุดไฟแก้วสลายร่าง คุณยายอาจารย์ มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ผู้ให้กำเนิดวัดพระธรรมกาย คำนำ การทำนิพพานให้แจ้ง เป็นเป้าหมายสูงสุดของทุกชีวิต และเป็นวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของการบวชเป็นพระภิกษุ สามเณรในบวรพุทธศาสนา ดังถ้อยคำที่เปล่งประกาศท่ามกลาง สงฆ์ต่อหน้าพระอุปัชฌาย์ ในวันบวชว่า สพฺพทุกฺขนิสฺสรณนิพฺพานสจฺฉิกรณตฺถาย (บวช) เพื่อสลัดออกจากทุกข์ทั้งปวง และเพื่อทำพระนิพพานให้แจ้ง ด้วยเหตุนี้พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) หลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ จึงใช้เวลาทั้งชีวิตของท่าน ทุ่มเทศึกษาและปฏิบัติธรรมโดยไม่เห็นแก่ชีวิตและความเหนื่อยยากใด ๆ อีกทั้งยังสั่งสอนอบรมพระภิกษุ สามเณร ตลอดจนอุบาสก อุบาสิกาทั้งหลาย ในการปฏิบัติธรรมเพื่อ ทำพระนิพพานให้แจ้งตามไปด้วย และในปีพุทธศักราช ๒๔๙๒ ท่านได้มอบหมายศิษย์ใน ฝ่ายปฏิบัติธรรมท่านหนึ่ง คือ คุณครูฉลวย สมบัติสุข ให้เรียบ เรียงหลักการปฏิบัติธรรมเพื่อทำพระนิพพานให้แจ้งไว้ ในชื่อ “คู่มือสมภาร” ด้วยความมุ่งหมายว่า เป็นเรื่องที่ผู้เป็นสมภาร หรือ เจ้าอาวาส ผู้ปกครองวัดต่าง ๆ ควรรู้และปฏิบัติให้ได้จริง และ เพื่อเป็นหลักในการปฏิบัติสำหรับญาติโยมสาธุชนผู้มุ่งปฏิบัติธรรมเพื่อทำพระนิพพานให้แจ้งต่อไป คุณยายอาจารย์มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ผู้ให้ กำเนิดจัดพระธรรมกาย เป็นศิษย์เอกท่านหนึ่งของพระเดช พระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำ ในฝ่ายธรรมปฏิบัติท่านปฏิบัติธรรม ได้เชี่ยวชาญยิ่ง จนได้รับคำชมเชยจากหลวงพ่อวัดปากน้ำว่า “หนึ่งไม่มีสอง” แม้ท่านไม่ได้ศึกษาธรรมภาคปริยัติ แต่ความแม่นยำในญาณทัสสนะอันเกิดจากการปฏิบัติธรรมทำให้ท่านตอบปัญหาธรรมต่าง ๆ ได้อย่างกระจ่างชัด แม้แต่ผู้ที่ศึกษามามาก เมื่อติดขัดปัญหาเกี่ยวกับธรรมปฏิบัติอันลึกซึ่ง ก็มักมา สอบถามจากคุณยาย และต่างได้รับคำตอบที่แจ่มแจ้งกลับไปทุกครั้ง ซึ่งหลักปฏิบัติที่คุณยายได้รับการอบรมมาจากพระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำ ก็เป็นเช่นเดียวกันกับหลักการปฏิบัติธรรมในหนังสือ “คู่มือสมภาร” เล่มนี้นั่นเอง ในวาระสำคัญที่มีพิธีจุดไฟแก้ว สลายร่างคุณยายอาจารย์ มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ผู้ให้กำเนิดวัดพระธรรมกาย คณะกรรมการจัดงานจึงนำหลักธรรมปฏิบัติอัน ทั้งนี้เพื่อเป็นการสืบสานมโนปณิธานของพระเดชพระคุณหลวงพ่อ วัดปากน้ำผู้เป็นมหาปูชนียาจารย์ ในการเผยแผ่ความรู้อันสำคัญ ยิ่งนี้ให้กว้างขวางออกไป และเพื่อเป็นการบูชาพระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงชี้ทางแห่งมรรคผล ตลอดจน พระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำ และคุณยายอาจารย์ ผู้มีพระคุณอย่างสูงสุดอีกด้วย หลักธรรมปฏิบัติที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำสอนนี้ เป็นหลักการที่มีทั้งสมถะและวิปัสสนาพร้อมอยู่ในตัว โดยในทางสมถภาวนานั้น เริ่มต้นด้วยการกำหนดบริกรรมนิมิตเป็นดวงกลมใสสว่าง จัดเป็นอาโลกกสิณซึ่งเหมาะสมกับคนทุกจริตอัธยาศัย พร้อมกับบริกรรมภาวนาว่า “สัมมาอะระหัง” ซึ่ง จัดเป็นพุทธานุสสติส่วนในทางวิปัสสนานั้น เริ่มต้นเมื่อผู้เจริญ ภาวนาสามารถทำใจหยุดนิ่ง ละเอียดประณีตไปตามลำดับจน ได้เข้าถึงธรรมกาย อันเป็นกายตรัสรู้ธรรมที่มีอยู่ในตัวของเราทุกคน แล้วจึงอาศัยธรรมกายซึ่งมีพร้อมทั้งธรรมจักษุและญาณทัสสนะ พิจารณาอริยสัจ ๕ ในเบญจขันธ์ จนสามารถกำจัดกิเลสได้เด็ดขาดเป็นลำดับไป อย่างไรก็ดีหลักการปฏิบัติธรรมที่ปรากฏอยู่ใน “คู่มือสมภาร” เล่มนี้ เป็นสาระที่ท่านเรียบเรียงไว้เพียงโดยย่อเท่านั้น แต่สิ่งที่พระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดปากน้ำท่านค้นพบ อันเป็น ของจริงและเป็นแก่นแท้ของทุกชีวิตนั้น ยังมีอยู่อีกมากมาย ที่ ทำให้รู้ว่ามนุษย์มิได้มีเพียงกายภายนอกที่สิ้นสุดที่เชิงตะกอน ดังที่เรามองเห็นกันอยู่เท่านั้น หากยังมีกายภายใน หรือชีวิตภายใน ที่มีความละเอียดอ่อน สะอาด บริสุทธิ์ และบริบูรณ์ด้วยคุณธรรม ยิ่ง ๆ ขึ้นไปตามลำดับ ซึ่งจะรู้เห็นและเข้าไปถึงได้ด้วยการ ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง ความรู้เหล่านี้เป็นความรู้ที่ยิ่งใหญ่ และน่าศึกษา เพราะเมื่อศึกษาและปฏิบัติจนเข้าถึงแล้ว ทำให้มีคุณธรรมสูงขึ้น มีความสุขมากขึ้น และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นคือเมื่อศึกษาถึงที่สุดแล้วย่อมทำให้พ้นจากวัฏฏทุกข์ได้จริงโดยเหตุที่ธรรมในพระพุทธศาสนานี้เป็นสิ่งละเอียดลีกซึ้ง ไม่อาจหยังถึงได้ด้วยการตรึกนึกคิดหรือวิเคราะห์วิจารณ์ใด ๆ จึงเป็นเรื่องธรรมดาที่ผู้เริ่มศึกษาอาจมีความสงสัยในเบื้องต้น แต่หากได้สอบถามและเรียนรู้จากผู้ที่เข้าถึงจริง และได้ลงมือปฏิบัติอย่างถูกวิธีแล้ว ธรรมแท้ที่มีอยู่ภายในย่อมปรากฏให้เห็นจริงด้วยตนเอง จนสามารถขจัดความสงสัยออกจากใจไป ได้อย่างแน่นอน คณะกรรมการจัดงาน พิธีจุดไฟแก้วสลายร่าง คุณยายอาจารย์ มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง วันอาทิตย์ที่ ๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๔๕