นิพพาน

๘๖ นิพพาน นิพพานเป็นอายตนะอันหนึ่ง ซึ่งแตกต่างออกไปจากโลกายตนะและอายตนะทั้ง ๖ ทั้ง ๑๒ นั้น เป็นอายตนะที่สูงกว่าวิเศษกว่าอายตนะอื่น แต่ก็ทําหน้าที่ในลักษณะที่คล้ายคลึงกัน คือ โลกายตนะทําหน้าที่ดึงดูดสัตว์โลกที่ยังมีความผูกพันอยู่กับโลกไว้ ไม่ให้พ้นไปจากโลกได้ ส่วนอายตนะ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ที่ทําหน้าที่ดึงดูด รูป เสียงกลิ่น รส สัมผัส ธัมมารมณ์ ตามหน้าที่ของตนๆ และในทํานองเดียวกัน อาตนนิพพานก็มีหน้าที่ดึงดูดพระพุทธเจ้า พระอรหันต์ เข้าไปสู่อายตนะของตน สถานอันเป็นที่ประทับของพระพุทธเจ้าเรียกว่า “อายตนนิพพาน” ส่วนพระพุทธเจ้าที่ประทับอยู่ในอายตนนิพพานนั้น เราเรียกว่า “พระนิพพาน” จากพระธรรมเทศนาย่อ “คู่มือสมภาร”