เห็นตรง-เห็นธรรม

๓๒ เห็นตรง-เห็นธรรม การเห็นดวงธรรมที่ทําให้เป็นกายมนุษย์ ก็มาจากบริสุทธิ์ ด้วยกาย วาจา ใจ บริสุทธิ์ด้วยกาย วาจา ใจ นั้นแหละ เห็นถูกอันนั้น จนกระทั่งเข้าถึงดวงธรรม กายมนุษย์ละเอียดล่ะ ก็มาจากบริสุทธิ์ด้วยกาย วาจา ใจ ที่ละเอียดลงไป นั้นแหละเข้ามาเป็นดวงธรรมนั้น กายทิพย์ล่ะ ดวงธรรมอันนี่ก็มาจากทาง ศีล สัจจะ จาคะ ปัญญา เติมความบริสุทธิ์ลงไปอีก ก็ดวงธรรมที่ทําให้เป็นกายรูปพรหมล่ะ นี่ก็เติมปฐมณาน ทุติยณาน ตติยณาน จตุตถณานลงไปให้บริสุทธิ์กาย วาจา ใจ อีก สูงขึ้นไป ดวงธรรมที่ทําให้เป็นกายอรูปพรหมล่ะ ทั้งหยาบทั้งละเอียด ก็เติมอรูปญาน ๔ เข้าได้แก่ อากาสานัญจา วิญญาณัญจา อากิญจัญญา เนวสัญญานาสัญญา นั่นเห็นถูกทั้งนั้น เห็นตรงอย่างนี้จึงได้ชื่อว่า เห็นถูกละ ดวงธรรมที่ทําให้เป็นกายธรรมล่ะ ก็ต้องเดิน ศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณ ทัสสนะ เข้ามา ต่อจากธรรมที่ทําให้เป็นกายละเอียด ก็ถึงดวงธรรมที่ทําให้เป็นกายโสดา สกทาคา อนาคา ก็เดินศีล สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ เข้ามา ตามลําดับขึ้นไป จนกระทั่งถึงพระอรหัต นั่นแน่ๆ ธมฺมทสฺสนํ เห็นอย่างนี้ ลึกซึ้งขนาดนี้นะ ความเห็นเรียกว่าเห็นตรง เห็นธรรมนั่นเอง ถ้าเห็นอย่างนี้น่ะ ใครเห็นเข้าก็ภูมิใจดีอกดีใจ จากพระธรรมเทศนาเรื่อง “อริยธนคาถา” ๑๙ มีนาคม ๒๔๙๗