ตน : สอนตัวเอง

สอนตัวเอง เราเกิดมาแล้ว ควรจะรู้จักสอนตัวเอง ยายเองไม่เห็นต้องมีคนสอนเลย ยายก็ทําทุกสิ่งทุกอย่างได้ ทั้ง ๆ ที่ยายไม่รู้หนังสือสักตัว ทุกสิ่งทุกอย่างคอยสังเกตเอา ก็สามารถสอนตัวเองได้ อย่างกับเรื่องทําความสะอาด ก็ไม่เห็นมีใครมา สอน พ่อยายก็ไม่ได้สอน แม่ก็ไม่ได้สอน ยายสอนตัวเอง ตั้งแต่สมัยยายเป็นเด็ก อยู่นครชัยศรีโน้น เวลา กินข้าวแล้ว เก็บหม้อข้าวถ้วยชามล้าง ยายจะล้างทั้งข้าง นอกทั้งข้างใน ล้างจนเกลี้ยงทั้งหมด เวลาถูบ้าน ยายก็ถูให้สะอาดทั้งบนบันใด และใต้ บันได พวกพี่ ๆ เขาก็บอกว่า ทําไมไม่ล้างเฉพาะด้านที่ใช้ เท่านั้น หรือทําไมไม่ถเฉพาะบนบันไดเท่านั้น ยายก็บอกว่า “ไม่รู้เหมือนกัน ยายก็อยากถูของ ยายอย่างนี้ อยากถูให้มันสะอาดให้หมด” มันสอนตัวเองให้ล้างให้สะอาด ทั้งข้างนอกทั้ง ข้างใน สมัยอยู่บ้านคุณนายเลี้ยบก็เหมือนกัน เวลาเช็ด โต๊ะเก้าอี้ ยายเช็ดทั้งข้างบนข้างล่างให้สะอาด ไม่ให้มีฝุ่น เหลือเลย ใจยายจดจ่อรักความสะอาด ทําทุกอย่างให้ สะอาด เห็นอะไรสกปรกเป็นไม่ได้ เล็งไว้เชียว ว่างเมื่อไร ก็ทําทันที อย่างกับวันหนึ่ง ยายมองเห็นตะไคร่น้ำขึ้นที่มุม บันได ยายเห็นแล้วเล็งเอาไว้ พอว่างปุบ ยายก็จัดการ ขัดเสียสะอาดเรียบไปเลย ทําอย่างนี้จนไม่มีที่จะทํา เขา จึงไว้ใจยายมาก ตอนที่ยายมาอยู่กับคุณยายทองสุกที่วัดปากน้ำก็ เหมือนกัน ยายจัดข้าวของ ตู้ เตียง สะอาดเรียบร้อยไป ทุกอย่าง เมื่อเข้าไปในโรงงานทําวิชชา เขาเลือกเตียงที่เก่า ที่สุด เต็มไปด้วยตัวเรือน มุ่งก็เก่า ๆ ขาด ๆ สกปรกให้ ยายก็ไม่ว่าอะไร ให้ได้มานั่งธรรมะ ยายก็พอใจแล้ว เวลาถูกตัวเรือดกัด รู้สึกเจ็บแปลบ ก็จับใส่ กระโถน เอากระดาษปิดไว้ พอรุ่งเช้า ยายก็เอาไปปล่อย เก็บทําความสะอาดอย่างนี้ จนกระทั่งทุกอย่าง รอบตัวสะอาด เตียงก็สะอาด มุ่งเก่าก็สะอาดที่สุด ตั้งแต่เล็ก ๆ มา ยายก็เป็นอย่างนี้ รักความสะอาด ความมีระเบียบเรียบร้อย อะไรควร อะไรไม่ควร อะไรอยู่ ตรงไหน ควรตั้งตรงไหน ยายสอนตัวเองเป็นหมด กระทั่งเวลาไหนควรทําอะไร ถึงเวลายายจะทํา เป็นอย่าง ๆ ไป อย่างมีระเบียบ ยายแบ่งเวลาของยาย เป็น ตอนยายอยู่วัดปากน้ำ ก็สอนตัวเองเรื่องระเบียบ วินัยทุกอย่างได้เป็นอย่างดี ตอนหลังพอยายนั่งธรรมะ ระลึกชาติได้ ยายนั่ง เข้าที่ไปดูว่า ทําไมยายจึงเป็นอย่างนี้ ก็รู้ว่าที่สอนตัวเองได้ เพราะนั่งธรรมะมามากใน ชาติที่แล้ว ๆ มา บุญจากการนั่งธรรมะนี่เองทําให้เกิด ปัญญาที่จะสอนตัวเอง เพราะฉะนั้น พวกเราต้องขยันนั่งธรรมะมาก ๆ จะได้สอนตัวเองได้ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๒๓