กตัญญูกตเวทิตาธรรม
(ม้วน 1/A)
พระสุเมธาภรณ์ : อุบาสก อุบาสิกา พุทธบริษัททั้งหลาย วันนี้เป็นวันอาทิตย์ที่ ๑๘ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๔๔ วันนี้วันที่เราทั้งหลายได้กำหนดพิธีสวดพระอภิธรรม เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่คุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ซึ่งท่านได้ล่วงลับดับขันธ์ไปสู่ปรโลกแล้วนั้น
พิธีสวดพระอภิธรรมนี้ได้กำหนดการสวดมาตั้งแต่คุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ได้ถึงแก่มรณะกรรมตลอดมาจนถึงอาทิตย์นี้ ได้อาราธนาพระสงฆ์ เจ้าคณะจังหวัด และเจ้าคณะอำเภอทั่วราชอาณาจักร เป็นพิธีที่พิเศษในวันอาทิตย์ ในวันธรรมดา ก็ได้จัดพิธีสวดพระอภิธรรมมาโดยตลอดเช่นเดียวกัน จนถึงวันนี้เป็นเวลาผ่านพ้นไป ๑๐๐ วันเศษแล้ว
ทำไม ถ้าจะมีคำถามว่าทำไมเราถึงต้องจัดพิธีสวดพระอภิธรรมมาโดยตลอด คำตอบก็คือเพื่อเป็นการระลึกถึงคุณงามความดีของคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ที่ได้กระทำมาแล้วในสมัยที่ท่านมีชีวิตอยู่
อนุวัตรตามพระพุทธภาษิตบทหนึ่งว่า
อทาสิ เม อกาสิ เม ญาติมิตฺตา สขา จ เม
แปลเป็นใจความภาษาไทยว่าเมื่อเราทั้งหลายระลึกถึงคุณงามความดีของท่านผู้ล่วงลับไปแล้ว ในฐานะที่ท่านเป็นบิดามารดา เป็นวงศาคณาญาติมิตร และผู้มีพระคุณต่อเรา เมื่อสมัยท่านมีชีวิตอยู่ ท่านได้ให้สิ่งนั้นแก่เรา ท่านได้ทำสิ่งนั้นแก่เรา เมื่อท่านล่วงลับดับขันธ์ไปแล้ว เราทั้งหลายก็มาระลึกถึงคุณงามความดีของท่าน ต่างพร้อมใจกันบำเพ็ญบุญกุศลเพื่ออุทิศกาลปนาผลไปให้แก่ท่านตามคตินิยม หรือประเพณีในทางพระพุทธศาสนา ซึ่งเราเรียกว่ากตัญญูกตเวทิตา
ความกตัญญูกตเวทิตานี้เป็นเครื่องหมายของคนดี ดั่งภาษิตบทหนึ่งว่า
นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตญฺญูกตเวทิตา
ความกตัญญูกตเวทิตาคุณนั้นเป็นเครื่องหมายของคนดี ภาษิตบทนี้กล่าวชัดเจนว่าคนดี ดีที่ตรงไหน เราจะดูคนดีดูที่ตรงไหน บอกบ่งชัดเจนว่าเราจะต้องดูว่าบุคคลนั้นมีความกตัญญูกตเวทิตาหรือเปล่า ถ้าบุคคลนั้นมีความกตัญญูกตเวทิตา นั่นแหละเป็นเครื่องหมายบอกว่าคนนั้นเป็นคนดี ไม่ใช่จะดูกันด้วยการแต่งเนื้อแต่งตัว ประดับร่างกายอันสวยงาม ไม่ใช่อยู่ตรงนั้น ชัดเจนที่สุด
คำว่ากตัญญูกตเวทิตานั้น แบ่งออกเป็น ๒ ประโยค ต้นนั้นกตัญญู แปลว่ารู้คุณของบุคคลที่เคยให้อะไรเราไว้ รู้ว่าบุคคลนั้นบุคคลนี้เคยให้สิ่งนั้นสิ่งนี้แก่เรา ระลึกอยู่เสมอๆ นี่แปลว่ากตัญญู ส่วนกตเวทิตานั้นแปลว่าตอบแทน แสดงออกปรากฏเป็นรูปธรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่นเราทั้งหลายที่กระทำอยู่ในขณะนี้ เป็นการแสดงออกมาเป็นรูปธรรม บำเพ็ญบุญกุศลแก่ท่านผู้ล่วงลับไปแล้ว ก็คือคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง เพราะเราทำได้เพียงอย่างเดียว ต่อบุคคลที่มีพระคุณต่อเรา
ในเมื่อท่านได้ละสังขารอย่างคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง นี้ อย่างอื่นไม่สามารถที่จะทำได้ ทำได้เพียงอย่างเดียวก็คือบำเพ็ญบุญกุศลคือคุณงามความดี แล้วต่างร่วมอุทิศส่งกุศลไปให้แก่ท่าน ท่านก็จะสถิตอยู่ ณ สถานการใดๆ ก็ตาม หากท่านได้ทราบด้วยญาณวิถีทางใดทางหนึ่งแล้ว ท่านก็จะต้องอนุโมทนาสาธุการในคุณงามความดีของพวกเรา อวยพรให้พรแก่เรา ให้ได้มีความสุข ความเจริญรุ่งเรืองในชีวิต
คุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง นั้น เป็นผู้มีพระคุณต่อเราทั้งหลายเป็นอย่างยิ่ง เพราะท่านเป็นผู้ให้กำเนิดในสถานที่นี้ คือวัดธรรมกายแห่งนี้ เราได้มาปฏิบัติธรรมด้วยความร่มเย็นเป็นสุขต่อชีวิตของเรา ได้ในขณะนี้มาจากไหน ก็มาจากคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ทั้งสิ้น นี่แหละเรากล่าวได้อย่างเต็มปากเต็มใจว่าท่านเป็นผู้มีพระคุณต่อเราอย่างสูงยิ่ง
โลกที่ตั้งอยู่ได้นับตั้งอดีตที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันนี้ และจะตั้งอยู่ได้โดยตลอดไปในอนาคต ทุกคนจะต้องยึดมั่นปฏิบัติในคุณธรรม คำว่ากตัญญูกตเวทิตา หากขาดความกตัญญูกตเวทิตาคุณซึ่งกันและกันแล้ว โลกจะตั้งอยู่ไม่ได้เลย จึงเป็นคุณธรรมที่สำคัญยิ่งข้อหนึ่งในทางพระพุทธศาสนาเรา เราซึ่งเป็นชาวพุทธ ผู้นับถือพระพุทธเจ้า เป็นพระบรมครูของเรา ท่านสอนความจริงไว้ว่าเป็นผู้ปฏิบัติตามคำสอนของท่าน โลกจึงตั้งอยู่ได้จนถึงขณะนี้ และถ้าคุณธรรมความกตัญญูกตเวทิตาคุณมีอยู่ตราบใด โลกก็จะตั้งยั่งยืนอยู่ตราบนั้น เพราะมีผู้ให้และผู้ตอบสนองรับในการให้ โดยความกตัญญูกตเวทิตาคุณซึ่งกันและกัน
เห็นชัดเจนเราตั้งอยู่ได้ในขณะนี้ มีชีวิตอยู่ได้ในขณะนี้ แล้วก็เป็นอะไรๆ อยู่ขณะนี้ มีอะไรๆ อยู่ในขณะนี้ มาจากไหน ขอให้ได้ระลึกสำนึกถึงข้อนี้สักนิดหนึ่ง เราก็จะได้เห็นได้แจ้งชัดว่าได้มาจากบิดามารดาของเรา ท่านเป็นผู้ให้มาเป็นคนแรก ให้ชีวิต เลือดเนื้อ ทุกส่วนสัดที่เรามีอยู่ในขณะนี้ ที่เราเป็นอยู่ในขณะนี้ มาจากบิดามารดาเป็นผู้ให้เราได้เกิดมา เมื่อท่านให้เรามา ก็แปลว่าท่านเป็นผู้ให้ เราระลึกถึงพระคุณของท่าน และผู้ที่มีพระคุณต่อเราทุกคน ก็แสดงออกความกตัญญูกตเวที ตอบสนองในสิ่งที่เราจะต้องทำ ๒ ประการ คือ
๑. เมื่อผู้นั้นยังมีชีวิตอยู่ เราก็ต้องตอบแทน เช่นบิดามารดา เมื่อท่านมีชีวิตอยู่ ท่านได้เลี้ยงดูเรามา นอกจากให้เราได้เกิดมาแล้ว เราก็ต้องเลี้ยงตอบสนองท่าน นี่ข้อ ๑. เห็นได้แจ้งชัด
แต่เมื่อท่านต้องสิ้นชีวิตลงไป เราก็ต้องตอบสนองโดยวิธีคือทำบุญ อุทิศส่วนกุศลไปให้แก่ท่าน นี่คือต้องมีผู้ให้ และผู้รับตอบสนอง
เรามองเพียงผิวเผินว่าความกตัญญูกตเวทิตาธรรมนี้เหมือนกับคุณธรรมธรรมดาๆ แต่แท้จริงนั้นเมื่อเราพิจารณาอย่างลึกซึ้งแล้ว เป็นคุณธรรมอันสูงยิ่งที่เราจะต้องประพฤติปฏิบัติซึ่งกันและกัน
เพราะฉะนั้นในวันนี้ทางวัดธรรมกาย ซึ่งท่านเจ้าอาวาส รักษาการณ์เจ้าอาวาสเป็นผู้นำในวัดแห่งนี้พร้อมทั้งพระภิกษุ สามเณร ก็ปฏิบัติตาม คือแสดงความกตัญญูกตเวทิตาธรรม จึงได้จัดพิธีสวดพระอภิธรรมเพื่ออุทิศส่วนกุศลไปให้แก่คุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูงมาตั้งแต่วัน ท่านได้ถึงแก่มรณะกรรมคือล่วงลับดับขันธ์ไปสู่ปรโลกแล้วนั้น จนถึงวันนี้เป็นเวลา ๑๐๐ วันกว่า และก็จะมีพิธีอย่างนี้ต่อไปในอนาคตจนกว่าจะมีกำหนดการฌาปนกิจศพ ของคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง
เพราะฉะนั้นจึงกล่าวได้ว่าความกตัญญูกตเวทิตาคุณนั้นเป็นเครื่องหมายของคนดี ดังภาษิตที่ได้ยกไว้ในเบื้องต้นนั้นว่ากตัญญูกตเวทิตาเป็นเครื่องหมายของคนดีด้วยประการฉะนี้
ในที่สุดนี้ อาตมาซึ่งเป็นประธานสงฆ์ที่สวดพระอภิธรรมในวันนี้ ขอตั้งจิตอธิษฐาน ด้วยอำนาจแห่งคุณงามความดีของคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ที่ได้กระทำมาแล้วในขณะที่ท่านมีชีวิตอยู่ และเราทั้งหลายระลึกถึงท่านแล้วได้ร่วมกันบำเพ็ญบุญกุศลมาโดยตลอดนับตั้งแต่วันที่ท่านได้ถึงแก่มรณะกรรมคือดับขันธ์ไปสู่ปรโลกแล้วนั้น จนถึงวันนี้ และเราก็ยังตั้งใจที่จะทำต่อไปในอนาคต
ขอบุญกุศลทั้ง ๒ ประการ คือทั้งคุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ที่ท่านได้กระทำไปแล้ว และเราทั้งหลายได้กระทำมาแล้วในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตต่อไป รวมกันเข้าเป็นพลวปัจจัย ดลบันดาลให้คุณแม่อุบาสิกาจันทร์ ท่านจะสถิตอยู่ ณ สถานการใดๆ ก็ตาม หากท่านทราบด้วยญาณวิถีทางใดทางหนึ่งแล้ว ก็จงโมทนาสาธุการ รับส่วนบุญกุศลอันนี้ ให้ท่านได้ประสบความสุขในสัมปรายภพสมดังเจตนาที่เราทั้งหลายอุทิศให้ทุกประการเทอญ (สาธุ) (หมด 1/A)
หน้า PAGE 1
440318EW-BBT